Ramazan’da Diyabet ve Oruç

Uzm. Dr. Şüheda Karahan Turgut, Ramazan ayında oruç tutmak isteyen diyabet hastalarının dikkat etmesi gereken noktaları anlattı. Oruç nedeniyle öğün saatlerinin değişmesi, gün içinde uzun süre yemek yenmemesi ve uyku düzenindeki farklılıkların vücudun hormonal ritmini etkilediğini belirten Dr. Turgut, bu durumun özellikle diyabet hastalarında risk oluşturabileceğini vurguladı.

Oruç ve Diyabet Arasındaki Riskler

• Kan şekeri yüksekliği: Kortizol gibi hormonların yükselmesiyle hiperglisemi görülebilir.
• Dehidratasyon: Uzun süre sıvı alınmaması vücudun susuz kalmasına yol açabilir.
• Tromboz riski: Pıhtılaşmaya yatkınlık artabilir.
• Hipoglisemi: Uzun süren açlık dönemlerinde ciddi kan şekeri düşüklükleri yaşanabilir.
  

  Ramazan Öncesi Hazırlık

  Dr. Turgut, diyabet hastalarının Ramazan öncesinde beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve ilaç planlaması konusunda doktorlarıyla görüşmelerinin önemine dikkat çekti. Özellikle tip 2 diyabet hastalarının bu süreci daha güvenli geçirebilmesi için doğru yönetim şarttır.

• Risk Grupları

  • Çok yüksek risk: Tip 1 diyabet hastaları, gebelik diyabeti olanlar, HbA1c değeri %10’un üzerinde olanlar, açlık kan şekeri sürekli 300 mg/dL’nin üzerinde seyredenler, sık hipoglisemi yaşayanlar ve hemodiyaliz hastaları. Bu grupta oruç kesinlikle önerilmez.
  • Yüksek risk: 75 yaş üzeri hastalar, HbA1c değeri %8–10 arasında olanlar, kan şekeri genellikle 150–300 mg/dL arasında seyredenler, diyabete bağlı organ hasarı gelişmiş olanlar ve yoğun insülin tedavisi alanlar. Bu grupta da oruç genellikle önerilmez.
  • Orta ve düşük risk: HbA1c değeri %7’nin altında olan, ağızdan antidiyabetik ilaç kullanan ve ciddi ek hastalığı bulunmayan hastalar doktor kontrolüyle oruç tutabilir.

  • İlaç Kullanımı ve Oruç

    • Ağızdan ilaç kullananlar: Kan şekeri hedef aralıkta olan hastalar, günde üç doz ilaç alıyorlarsa doktor kontrolünde dozlarını ikiye düşürerek oruç tutabilir.
    • SGLT-2 inhibitörleri: İdrardan şeker atılımını artırdığı için su kaybı riski yüksektir, bu ilaçları kullananlarda oruç daha riskli olabilir.
    • İnsülin tedavisi: Uzun etkili tek doz insülin kullananlarda oruç önerilmez. Ancak hasta ısrarcıysa insülin saati iftara alınabilir ve doz %20 azaltılabilir. Günlük insülin ihtiyacı çok yüksek olanlarda ise oruç kesinlikle tavsiye edilmez.